De kleine luidspreker

Het is te begrijpen dat niet iedereen een grote luidspreker wil plaatsen. Om die reden is er door menig fabrikant veel aandacht besteedt aan het ontwerpen van kleine luidsprekers. Nog voor het surround tijdperk zijn deze “junior” luidsprekers zeer populair geworden. Later satelliet-luidsprekers genoemd. Vooral de combinaties met een losse baskast hebben veel mensen overtuigt de grote luidsprekers te passeren. Het geluid van die combinatie geeft de indruk van een grotere luidspreker en lijkt minder ruimte in te nemen.

Ruimtewinst – oppervlakte

De ruimtewinst is qua oppervlakte niets. Wanneer je twee satellietjes op een statief zet dan is de gebruikte oppervlakte niet veel minder dan bij een vloerstaande luidspreker. Daar komt de baskast bij en het geheel neemt meer ruimte in beslag. Pas wanneer de satellietjes worden ophangen is er echt sprake van enig ruimtevoordeel. Let wel dat de baskast ruimte blijft innemen. Met meer dan twee kanalen (surround) is de ruimtewinst (door ophangen) pas echt effectief.

Ruimtewinst – kubieke meters

De ruimtewinst is driedimensionaal wel enorm. Je kijkt niet tegen grote vlakken aan en dat geeft meer “lucht” rondom de opstelling. Vooral in een kleine ruimte is dat wenselijk.

Luchtverplaatsing

Om volledig en correct geluid voort te kunnen brengen is er voldoende luchtverplaatsing nodig. Hoe kleiner de luidspreker hoe minder lucht er tot trilling gebracht kan worden. Op een matige afstand (<2m) is de trilling voldoende voor een (redelijk) rijk geluid. Op grotere afstand zullen de lage tonen sterk afnemen. Net zoals bij een hoofdtelefoon, op je oor is alles perfect. Na een aantal centimeters van je oor is alle bas verdwenen. Dan is het noodzakelijk om een baskast in te zetten.[/fusion_text][/fullwidth][imageframe lightbox="yes" style_type="none" bordercolor="#e0dede" bordersize="1px" borderradius="0" stylecolor="" align="none" link="" linktarget="_self" animation_type="0" animation_direction="down" animation_speed="0.1" class="" id=""] Focal Dôme - ruimtebesparend[/imageframe]

De baskast

Belangrijk is om meteen iets duidelijk te maken. Een baskast is geen subwoofer! Een subwoofer kan gedeeltelijk een baskast zijn. De meeste zogenaamde subwoofers zijn slechts baskasten. Een echte norm is niet afgesproken, maar met een beetje logica is het wel uit te leggen.

Een baskast vult de bas aan die niet uit een kleine luidspreker kan komen. De lage tonen gaan dan niet “hoorbaar” lager dan die van een gemiddelde luidspreker (50 Hertz). Baskasten moeten dichtbij satellietjes worden geplaatst die erg weinig bas leveren (boven de 80 Hertz). Anders sluiten ze niet goed aan (in frequentie). Er ontstaat dan een “middengat” en stemmen zijn dan te zwak. Geven satellietjes meer bas (zeker tot 80 Hertz) dan kan de baskast wat vrijer worden opgesteld. Dat omdat het lage geluid niet zo richtingsgevoelig is.

Een “echte” subwoofer kan naast hoorbaar laag ook voelbaar laag weergeven. Dit soort subwoofers zijn schaars en erg kostbaar. Goede subwoofers geven zeker 20 Hertz als laagste toon. Hoewel 20 Hertz technisch als hoorbaar wordt aangemerkt is dit in de praktijk discutabel. 35 Hertz is eerder realistisch als echt hoorbare (en verstaanbare) lage toon. Luistertests geven aan dat 20 Hertz wel goed wordt opgemerkt, maar de verdeling van horen en voelen is bij iedereen verschillend. Een subwoofer kan natuurlijk ook als baskast worden ingezet om tekortkoming van “hoorbare” frequenties aan te vullen. De subwoofer moet dan wel goed in te regelen zijn voor hogere bassen (tot zeker 200 Hertz). Zo kan een satelliet onder de 200 Hertz de bas aan de subwoofer overlaten. Let wel dat het gebruik van een hoge instelling tot gevolg heeft dan ook een subwoofer dichtbij de satellietjes moet worden geplaatst. Een overname op 120 Hertz is gewenst als de satellietjes het toelaten.

De “echte” subwoofer – kanttekening

Wil je wel een subwoofer of is een baskast voldoende?
Alles valt of staat bij en goede opstelling en instelling. In meer dan 90% van de gevallen staat de subwoofer te hard. In een rijtjeswoning is dan een baskast slimmer. De laagste tonen hoor je namelijk vaak niet op de luisterplek, dit door een nadelige opstelling (nadelige inslagfrequentie). De buren en zelfs die daarnaast hebben dan veel last van die laagste tonen. Een baskast is ook wel storend op hoog volume, maar reikt minder ver. Is er een mogelijkheid om een subwoofer op diverse plaatsen in de kamer te proberen, dan zal de juiste opstelling gevonden worden die wel alle tonen op de luisterplek weergeeft. Let wel, in de gemiddelde huiskamer zal dit moeilijk zijn. Zeker als niet alle mogelijke plaatsen daadwerkelijk vrij zijn. Ook zal er altijd een vorm van resonantie zijn door het meubilair. Zuinig zijn met het volume is eigenlijk gewoon het beste. Aanvullen is de regel, niet accentueren. Audiospecialisten weten dit en kunnen helpen. Even “afkicken” van die dikke bas en alles klinkt veel beter. Je oor loopt dan niet dicht op enkel die dikke bas.

Focal Dôme Flax

De Focal Dôme

In het voorafgaande is aangegeven dat een goede satelliet belangrijk is voor het gehele klankbeeld. Te klein en er is een sterk aanvullende baskast nodig. Te groot en het is geen satelliet meer en gaat het doel voorbij. Het is de kunst om daar exact in te middelen en in ieder geval (in frequentie) zo laag mogelijk uit te komen om een realistische aanvulling te kunnen verwezenlijken.

De Focal Dôme is ontwikkeld om exact te voldoen aan alle gestelde eisen. De laagste frequentie is effectief 80 Hertz en kan daardoor gebruikt worden met baskast of subwoofer. Daar komt bij dat de Dôme een tweeter heeft die de hoge tonen in lijn zet met de middentonen. Veel goedkope satellieten hebben geen tweeter! De sprankeling is dan ver te zoeken.

De Focal Dôme flax (vlas-conus) heeft een puurheid en kracht die enkel gevonden wordt in “gewone” luidsprekers. Die kracht geeft genoeg trilling om het satelliet gevoel te doen verdwijnen. In samenwerking met de Focal Sub Air (40 Hertz en draadloos!) zal het klinken als een volwaardige luidspreker. Samen met een Sub 1000F (22 Hertz) is het volledig bioscoop waardig.

Focal Dôme Flax + Sub Air
Focal Dôme Flax + Sub 1000F